Yapay Zekâ ile Meme: 2025 Akımları ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Yapay zekâ, meme kültürüne çoktan girdi. 2025'in çok konuşulan memelerinin bir kısmı doğrudan yapay zekâ görsel araçlarıyla üretildi; aynı yıl "yapay zekâ çöpü" anlamına gelen bir kelime sözlüklerin yılın kelimesi listelerine girdi. Bu yazıda yapay zekânın memeleri nasıl değiştirdiğini, bu alandaki kuralları ve yapay zekâyla meme yaparken dikkat edilmesi gerekenleri anlatıyoruz.

Yapay zekâ memeleri nasıl değiştirdi?

Klasik bir meme, var olan bir görselin ya da videonun yeniden kullanılmasıyla oluşuyordu: bir dizi sahnesi, bir fotoğraf, bir oyun karesi. Yapay zekâ görsel araçlarıyla birlikte, çizim becerisi gerektirmeden birkaç kelimelik bir tariften yepyeni bir görsel üretip onu memeye çevirmek mümkün hâle geldi.

2025 bunun en belirgin örneklerini verdi.

İtalyan brainrot

2025'in başında ortaya çıkan "İtalyan brainrot", yapay zekâyla üretilmiş absürt ve gerçeküstü yaratıklardan oluşan bir meme dalgasıydı. Karakterler genellikle hayvanlarla gündelik eşyaların karışımıydı ve hepsine İtalyanca'yı andıran uydurma adlar verilmişti. İlk viral karakter, spor ayakkabı giyen bir köpekbalığı olan Tralalero Tralala oldu.

Bu akımın en tanınan karakterlerinden Tung Tung Tung Sahur'un hikâyesi, yapay zekânın meme üretimini ne kadar kolaylaştırdığını gösteriyor: Endonezyalı bir TikTok kullanıcısı, 28 Şubat 2025'te bir görsel üretim aracından "yüzü ve bacakları olan bir sahur davulu" çizmesini istedi ve ortaya çıkan karakter kısa sürede dünya çapında tanındı. Bu ve 2025'in diğer fenomenleri için 2025'in viral memeleri yazımıza bakabilirsin.

Ghibli tarzı portreler

Mart 2025'te OpenAI'ın yeni görsel üretim özelliği yayına girdiğinde, insanlar kendi fotoğraflarını Studio Ghibli filmlerini andıran bir çizim tarzında yeniden ürettirmeye başladı ve bu görseller sosyal medyada viral oldu. Akım aynı zamanda tartışma da getirdi: pek çok yorumcu, yönetmen Hayao Miyazaki'nin yapay zekâ ile üretilen sanat hakkında daha önce yaptığı olumsuz yorumları hatırlattı. Bir sanatçının tarzının onun izni olmadan taklit edilmesi, yapay zekâ memelerinin tartışılan yanlarından biri.

"Slop" ve "brain rot": kelimelerin söyledikleri

Yapay zekâ memelerinin bir de gölgeli yanı var. Merriam-Webster ve American Dialect Society, 2025 yılının kelimesi olarak "slop"u seçti. Kelime, yapay zekâyla az emek harcanarak, çoğu zaman etkileşim ya da para kazanmak için çok sayıda üretilen, özensiz ya da anlamsız içerik için kullanılıyor.

Bir yıl önce, 2024'te Oxford University Press yılın kelimesi olarak "brain rot"u seçmişti: önemsiz ya da zorlayıcı olmayan çevrimiçi içeriğin aşırı tüketiminin zihinsel durumu kötüleştirdiği varsayımı. İki kelime de aynı kaygıya işaret ediyor: çok hızlı ve çok kolay üretilen içerik, akışları doldurabiliyor.

Bu, yapay zekâ memelerinin hepsinin "slop" olduğu anlamına gelmiyor. İtalyan brainrot karakterleri absürt olsa da milyonlarca izlenmeye ulaştı ve çok sayıda insanı aynı şakada buluşturdu. Aradaki fark çoğu zaman niyet ve emekte: bir fikri anlatmak için kullanılan araç ile sırf üretmek için üretilen içerik aynı şey değil.

Platformlar ne diyor? Etiketleme kuralları

Yapay zekâyla üretilen içeriğin artmasıyla birlikte platformlar da kurallar koymaya başladı. Örneğin YouTube, 18 Mart 2024'te içerik üreticilerinden, izleyicinin gerçek sanabileceği gerçekçi içeriği yapay zekâ dahil değiştirilmiş ya da sentetik medyayla ürettiklerinde bunu belirtmelerini isteyen bir araç duyurdu. Gerçek bir kişi, yer ya da olay sanılabilecek içerik bu kapsamda. Açıkça gerçek dışı, animasyon, özel efekt içeren ya da yapay zekânın yalnızca üretim sürecinde yardımcı olarak kullanıldığı içerikler için bu beyan zorunlu tutulmadı.

Meme yapanlar için bunun pratik anlamı şu: absürt bir köpekbalığı karakteri kimseyi yanıltmaz, ama gerçek bir insanın hiç yaşanmamış bir anını gerçekçi biçimde gösteren bir görsel yanıltabilir. Platform kuralları değişebildiği için paylaşım yaptığın platformun güncel kurallarını kontrol etmek iyi bir alışkanlık.

Yapay zekâ ile meme yaparken dikkat edilmesi gerekenler

Yapay zekâ görsel araçları meme üretimini kolaylaştırıyor, ama bazı sınırlar var. Aşağıdakiler hukuki tavsiye değil, sorumlu kullanım için genel ilkeler:

• Gerçek kişilerin gerçekçi görsellerini üretme. Bir tanıdığın ya da ünlü birinin hiç yaşanmamış bir anını gerçekçi biçimde göstermek, şaka niyetiyle bile olsa o kişiye zarar verebilir ve yanlış bilgi olarak yayılabilir.
• Yapay zekâ ile ürettiğini belirt. Özellikle gerçekçi görsellerde bunu açıkça yazmak, izleyiciyi yanıltmamanın en kolay yolu.
• Sanatçı tarzlarına dikkat et. Belirli bir yaşayan sanatçının tarzını taklit eden görseller tartışma yaratabiliyor. Kendi tarzını bulmak hem daha özgün hem de daha az tartışmalı.
• Kaynağı kontrol et. Karşına çıkan bir memenin gerçek mi yoksa üretilmiş mi olduğundan emin değilsen, paylaşmadan önce kaynağını araştır. Bunun için bir memenin kaynağı nasıl bulunur rehberimizdeki görselle arama yöntemleri işe yarar.
• Şakanın insan tarafını unutma. İyi bir memeyi iyi yapan şey hâlâ fikir: doğru zamanda, doğru bağlamda kurulan bir espri. Araç ne olursa olsun bu kısmı insanlar yapıyor.

Yapay zekâsız meme yapmak da mümkün

Her meme için yapay zekâ gerekmiyor. Çoğu zaman en iyi meme, kendi çektiğin bir fotoğrafa yazılmış iyi bir cümle. Meme Yarışması'ndaki meme oluşturucu yapay zekâ kullanmıyor: kendi görselini yüklüyor, üstüne yazı ekleyip konumlandırıyor ve indiriyorsun. Görsel yalnızca tarayıcında işleniyor, sunucuya gönderilmiyor. İyi bir memenin kurallarını meme nasıl yapılır rehberimizde anlattık.

Memelerin geleceği hakkında ne söylenebilir?

Geleceği tahmin etmek zor, ama bugün görülen iki eğilim var. Bir yanda yapay zekâ, herkesin birkaç saniyede görsel üretebildiği bir dünya yaratıyor ve bu da absürt, hızlı tüketilen yeni meme türlerine yol açıyor. Öte yanda gerçek insanların gerçek anlarından doğan memeler var: bir dizi repliği, bir sokak röportajı, bir maç sonu açıklaması. Bizce bu memeler tam da bu yüzden ayrı bir değer taşıyor, çünkü üretilemeyen bir ortak hafızaya dayanıyorlar.

Türk internetinin bu tür memelerini ne kadar tanıdığını görmek istersen Meme Yarışması'nı dene; kökenlerini Meme Ansiklopedisi'nde okuyabilirsin.

Not: Bu yazının kapak görseli, yapay zekâ ile üretilmiş özgün bir illüstrasyondur; gerçek bir kişiyi ya da var olan bir memeyi göstermez.

Kaynaklar

• Wikipedia: Italian brainrot ve Tung Tung Tung Sahur — 2025'in yapay zekâ ile üretilmiş meme karakterleri.
• Wikipedia: GPT Image — Mart 2025'teki Ghibli tarzı görsel akımı.
• YouTube Resmî Blog: How we're helping creators disclose altered or synthetic content (18 Mart 2024)
• Wikipedia: AI slop — "Slop" kelimesinin 2025 yılının kelimesi seçilmesi.
• Oxford University Press: 'Brain rot' named Oxford Word of the Year 2024