Sokak Röportajlarından Çıkan Memeler: Mikrofon Uzatılınca Ne Oluyor?

Sokak röportajının kuralı basit: muhabir bir soru sorar, yoldan geçen biri cevap verir. Çoğu cevap unutulur. Birkaçı ise yıllarca grup sohbetlerinde dolaşır. Meme Ansiklopedisi'ndeki memelerin önemli bir kısmı tam olarak böyle doğdu. Kimse meme olmak için kameranın önüne geçmedi.

Bu yazıda ansiklopedideki sokak röportajı memelerini bir araya getirdik. Her birinin ayrıntılı hikâyesi kendi sayfasında. Burada daha çok ortak noktalarına bakıyoruz: neden bu cevaplar tuttu da diğerleri tutmadı?

Mikrofonu tutan kanal: Sarı Mikrofon

Listedeki üç meme aynı YouTube kanalından çıkıyor. Ansiklopedideki kayıtlarda kanalın 2014 ve 2017 tarihli röportajları var. Bir kanal yıllar boyunca sokakta mikrofon uzatınca, cevapların birkaçının akılda kalması şaşırtıcı değil.

• Ankara Ayağını Denk Alsın: Mersin'de "Mersinli Cihangir" olarak tanınan bir amca, yüksek yerlerde tanıdıkları olduğunu anlatıyor ve başkente meydan okuyor. Bugün küçük bir başarıdan sonra kendini abartmak için kullanılıyor.
• Kafamızda Güzel Ama Nasıl Güzel: 2017'de Yunus Dönertaş, arkadaşlarıyla yaşadığı absürt bir geceyi coşkuyla anlatıyor. Dönertaş 2021'de hayatını kaybetti. O günden sonra video bir anma vesilesine de dönüştü.
• Ben İmamım Gülmem: 2014'te muhabir yoldan geçen bir amcadan gülümsemesini istiyor. Amca "Ben imamım, ben gülmem" diyor. Yanındaki arkadaşı ise "Ben imam değilim, gülebilirim" deyip kahkahayı basıyor.

Üçünün de ortak yanı cevabın beklenmedik olması. Muhabir sıradan bir cevap bekliyor, karşısındaki kişi ise sahneyi kendi hikâyesine çeviriyor.

Soruyu yanlış anlayınca

Bazı memeler cevaptan değil, soruyla cevap arasındaki boşluktan doğuyor.

Artiz Ne Arar La Bazarda bunun en temiz örneği. Oto pazarında muhabir "Geçen haftaya oranla artış var mı?" diye soruyor. Yaşlı satıcı "artış" kelimesini "artist" diye duyuyor ve gayet mantıklı bir cevap veriyor: pazarda artistin ne işi var? Video 2009'da YouTube'a yüklenmiş, 2016 civarında caps olarak yeniden yayılmış.

Tahsim de benzer bir boşluktan çıkıyor. İngilizce sorulan "How can I get to Taksim?" sorusuna "Taksim Dayı" diye tanınan Muammer Topal tek kelimeyle cevap veriyor: "Tahsim." Hikâyenin devamı memeyi daha da büyüttü. Sonradan İstanbul'da 30 yıl yaşadığı hâlde Taksim'e hiç gitmediği ortaya çıktı.

Ölçmedim ki ise bilgi sorusuna verilen pratik bir kaçış. Bir gence Avrupa'nın yüzölçümü en büyük ülkesi soruluyor. Cevap: yüzölçümünü bilmem, ölçmedim ki. Video 2012 civarında Ekşi Sözlük'te çok konuşuldu.

Yanlış dilde doğru cevap

Keep Going On Mayıs 2023 cumhurbaşkanlığı seçiminden sonra çekilen bir röportajdan geliyor. Siyasi bir soruya bir vatandaş Türkçe röportajın ortasında İngilizce cevap veriyor: "Keep going on." Siyasi bağlamı zamanla silindi. Bugün pes etmemeyi esprili biçimde anlatmak için kullanılıyor.

Burada bir şeye dikkat etmek gerek. Seçim ya da siyaset gibi konulardan çıkan memeler, ilk günlerde taraf tutma aracı olarak kullanılır. Ancak bağlamından kopabilenler uzun yaşar. Keep Going On'un hâlâ dolaşımda olmasının sebebi, cümlenin kimden yana olduğunu hatırlamadan da işe yaraması.

Şivenin payı

Onu Benim İlen Garı Bilir Sen Ne Bilecen ve Moralim Bozuktur Bana Tokanma şiveli cevaplar. İlkinde Ege şiveli bir amcaya mutluluğun formülü soruluyor. Cevabı: onu ben ile karım bilir, sen ne bileceksin. İkincisi Ağaçkakan TV'nin "Mutlu musunuz?" röportajından. Adam gayet net: moralim bozuk, bana dokunma.

Bu ikisinde ağız, cümlenin yarısı kadar iş görüyor. Aynı cümleyi standart Türkçeyle yazınca komikliğin bir kısmı kayboluyor. Bu yüzden internette çoğunlukla söylendiği gibi yazılıyorlar: "tokanma", "garı", "bilecen".

Sınav çıkışı

Beyin Bedava bir KPSS çıkışında çekilmiş. Ali Kemal adlı aday soruları nasıl çözdüğünü anlatırken "attım hafızaya, beyin bedava ya" diyor. Cümle kasap tabelalarındaki "1 kilo kıyma alana beyin bedava" yazısına gönderme. Adayın rahatlığı ve konuşma tarzı videoyu kısa sürede yaydı.

Sınav çıkışı röportajları her sınav döneminde çekilir. İzleyenlerin çoğu aynı sınavdan geçtiği için cevabı kendi deneyimiyle karşılaştırır. Bu da paylaşmayı kolaylaştırır.

Neden bu kadar çok sokak röportajı memesi var?

Ansiklopedide kökeni belgelenmiş 53 meme var. Bunların 10'u sokak röportajından, 8'i dizi ya da filmden çıkıyor. Sokak röportajlarının bu kadar öne çıkmasının birkaç sebebi var.

1. Kurgu yok. Dizi repliği bir senaristin elinden çıkar. Sokak röportajındaki cevap ise o anda söylenir. İzleyen kişi bunun gerçek olduğunu bilir ve bu, komikliği büyütür.
2. Kısa ve kesilebilir. İyi bir cevap genelde birkaç saniyedir. Kısa video platformları için biçilmiş kaftan.
3. Tekrar kullanılabilir. "Ölçmedim ki", "bana tokanma", "keep going on" gibi cümleler her yeni duruma uyarlanabilir. Bir meme ne kadar çok duruma uyarsa o kadar uzun yaşar.
4. Kişi değil, an meme olur. Bu videolardaki kişilerin çoğunu adıyla tanımıyoruz. Hatırladığımız şey o anki tavırları.

Gülerken unutulan bir şey

Bu memelerdeki insanlar ünlü olmak için kameraya konuşmadı. Bir kısmı, videosunun milyonlarca kez izlendiğini yıllar sonra öğrendi. Bir kısmı hayatta değil. Bu yüzden ansiklopedide bu kişilerle ilgili yalnız röportajda zaten söylenmiş olanı ve kamuya açık kaynaklarda geçen bilgiyi yazıyoruz. Kim olduklarını, nerede yaşadıklarını tahmin etmeye çalışmıyoruz.

Memeyi paylaşmak bir şey, kişiyi hedef almak başka bir şey. Videodaki amcanın cevabına gülmek eğlencelidir. Aynı amcanın adresini bulmaya çalışmak ise değildir.

Bu memeleri ne kadar tanıyorsun?

Yukarıdaki memelerin hepsi Meme Yarışması'nda soru olarak var. Videoyu izleyip doğru sözü dört şık arasından bulman gerekiyor. Sokak röportajı memelerinde şıklar zor olabilir, çünkü yanlış şıklar da sokakta söylenebilecek cümlelerden seçiliyor.

Ansiklopedideki diğer gruplar için dizi repliklerinden çıkan memeler yazısına ya da Meme Ansiklopedisi'nin tamamına bakabilirsin.

Bu yazıdaki köken bilgileri Meme Ansiklopedisi kayıtlarımızdan alındı. Kökeni doğrulanamayan memeler yazıya alınmadı. Bir bilgide hata görürsen bize yaz.