Memelerin İkinci Hayatı: Yıllar Sonra Geri Dönen Memeler

Bir memenin hikâyesi genelde şöyle anlatılır: bir video çıkar, birkaç hafta herkes onu konuşur, sonra unutulur. Meme Ansiklopedisi'ni hazırlarken bunun tam tersini de sık sık gördük. Bazı memeler ilk çıktıklarında kimsenin dikkatini çekmedi. Yıllar sonra, bambaşka bir platformda, bambaşka bir kuşağın elinde yeniden doğdu. Bazılarında ise memedeki kişi yıllar sonra geri dönüp hikâyeye kendi eliyle bir bölüm ekledi.

Bu yazı o ikinci hayatlar hakkında.

Arşivden çıkanlar

En uzun bekleyiş Sayın Bezmenler Kapıyı Açar mısınız'a ait. Uğur Dündar'ın Halil Bezmen'in malikânesinin kapısına gittiği haber takibi 1990'lardan. O dönem ciddi bir araştırmacı gazetecilik anıydı. İnternette meme olması yıllar aldı. Bugün cevapsız kalan her mesajın altına yazılıyor.

Ne Dedin Sen 2002'deki bir televizyon programının çekimlerinden. Sevda Demirel'in tokadı televizyon tarihine geçmişti. Ama internetteki asıl yaygınlığını yıllar sonra GIF olarak kazandı.

Artiz Ne Arar La Bazarda 2009'da YouTube'a yüklendi ve 2016 civarında caps olarak patladı. Arada yedi yıl var. Video aynıydı, değişen internetti. Caps kültürü yaygınlaşınca eski videolar yeni bir biçimde, tek kare ve bir cümleyle yeniden dolaşıma girdi.

Dizilerin geç gelen şöhreti

Dizi replikleri bu grubun kalabalık kısmı. Kurabiye Var Simit Var Neye Bakıyon?, Sabahlara Kadar Dans Dans Dans ve Hayırdır Ne Yaylana Yaylana Konuşuyon Kuzey Güney'den (2011–2013). Dizi yayındayken de izleniyordu. Ama bu sahnelerin meme olması, TikTok ve Instagram'da yıllar sonra kesilip paylaşılmalarıyla oldu.

Çok Gezenin Ayağına B*k Bulaşır Kurtlar Vadisi'nin (2003–2005) Deve Tuncay'ından. Ben Kaldım Kardeş Ben Kaldım Ezel'in (2009–2011) Ramiz Dayı'sından. İkisi de yayından yıllar sonra kısa video platformlarında yeniden yayıldı.

Bu geç şöhretin bir sebebi var. Kısa video platformları uzun dizileri birkaç saniyelik parçalara bölüyor. Uzun bir dizinin en güçlü 10 saniyesi, diziyi hiç izlememiş biri için de anlamlı oluyor. Dizinin geri kalanı unutulsa bile o 10 saniye yaşıyor.

Kişinin kendisi geri döndüğünde

İkinci hayatın en sevimli biçimi, memedeki kişinin yıllar sonra hikâyeye geri dönmesi.

2 Gün Dinozor Gördüm'deki küçük Halil, Nihat Hatipoğlu'nun canlı yayınında dinozor rüyasını anlatmıştı. Yıllar sonra büyüyen Halil programı yeniden aradı ve kendini "Ben dinozor Halil" diye tanıttı. Meme bir anda yeniden gündeme geldi, bu kez sahibinin de katılımıyla.

Benim Adım Cafer 2007 civarından, YouTube'un Türkiye'de yeni yaygınlaştığı yıllardan. Yıllar sonra bir içerik üreticisi yetişkin Cafer'i buldu ve röportaj yaptı. Küçük Cafer'in kendini tanıttığı video, büyümüş Cafer'in anlattıklarıyla yeni bir anlam kazandı.

Tahsim'in hikâyesi ise iki aşamalı. Önce "Taksim Dayı" Muammer Topal, İngilizce sorulan yol sorusuna tek kelimeyle cevap verdi. Sonra İstanbul'da 30 yıl yaşadığı hâlde Taksim'e hiç gitmediği ortaya çıktı. Yıllar sonra da otobüste Taksim'e giderken görüntülendi. Her yeni bölüm memeyi biraz daha büyüttü.

Bir hatıraya dönüşen meme

Kafamızda Güzel Ama Nasıl Güzel'in ikinci hayatı daha hüzünlü. Yunus Dönertaş'ın 2017'deki sokak röportajı milyonlarca kez izlenmişti. Dönertaş 2021'de hayatını kaybettiğinde sosyal medyada geniş bir anma dalgası yaşandı. Aynı video bu kez bir veda olarak paylaşıldı. Meme hâlâ neşeyle kullanılıyor ama artık bir insanın hatırasını da taşıyor.

Arşiv röportajının dönüşü

Yani Biz de Birileriyiz Sergen Yalçın'ın eski bir röportajından. Klip 2025'te, Yalçın'ın Beşiktaş dönemiyle birlikte TikTok'ta yeniden yayıldı. Burada ikinci hayatı tetikleyen şey güncel bir haberdi. Kişi yeniden gündeme gelince eski sözleri de onunla birlikte geri döndü.

Şarkılar da dönüyor

Unutamıyorum Unutamıyorum aslında Avni Anıl'ın bestelediği eski bir şarkı. İnternette ise bir amcanın bu sözü yana yakıla tekrarladığı video meşhur oldu. Genç kullanıcıların çoğu şarkıyı önce memeden tanıdı.

İkinci hayatı ne tetikliyor?

Bu örneklere bakınca birkaç tekrar eden sebep görüyoruz:

1. Yeni bir biçim. Caps, GIF, TikTok sesi. Her yeni biçim eski videoları kendi diline çeviriyor.
2. Yeni bir kuşak. İlk yayında çocuk olanlar ya da hiç doğmamış olanlar, arşivi ilk kez görüyor. Onlar için eski video yeni içerik.
3. Kişinin dönüşü. Memedeki kişi yeniden göründüğünde hikâye bir bölüm daha kazanıyor.
4. Güncel bir haber. Kişi başka bir sebeple gündeme gelince eski sözleri de dolaşıma giriyor.

Bu yüzden bir memenin "öldüğünü" söylemek zor. Bugün kimsenin hatırlamadığı bir video, beş yıl sonra yeni bir platformda yeniden doğabilir.

Kendini dene

Bu memelerin hepsi Meme Yarışması'nda soru olarak var. Ailecek oynarken kimin eski, kimin yeni memeleri daha iyi bildiğini görmek eğlenceli olabilir. Arkadaşlarla oynamak için grup yarışması en fazla 5 kişiyi aynı odaya alıyor.

Köken bilgileri Meme Ansiklopedisi kayıtlarımızdan alındı. Bir bilgide hata görürsen bize yaz.